2014.03.31

Ku spotkaniu Ukrainy

Ostatnie wydarzenia na Ukrainie mogą stanowić olbrzymi przełom w jej historii. Nie tylko pod kątem wybrania głównego kierunku kulturowego w stronę Europy. Przełom może nastąpić także w sprawie odbudowania bliskich kontaktów Ukrainy z Polską i ponownego odkrywania naszej wspólnej historii.

STANISŁAWÓW WSPÓŁCZEŚNIE, KIEDYŚ JEDNO Z NAJWIĘKSZYCH MIAST GALICJI WSCHODNIEJ.

Relacje pomiędzy Polakami a Ukraińcami w ostatnich dziesięcioleciach nie należały do najłatwiejszych. Cieniem na nich ciążyły przede wszystkim dramatyczne wydarzenia z lat II wojny światowej, w których następstwie dziesiątki tysięcy Polaków straciło na Kresach życie z rąk UPA, a ci którzy ocaleli, w większości zostali wysiedleni ze swych rodzinnych stron. Dla wielu Ukraińców natomiast, szczególnie na zachodzie Ukrainie, Polska tradycyjnie kojarzyła się z latami jej dominacji, kiedy nie mogli oni stworzyć własnego państwa. Stereotyp wzajemnej wrogości miał i niestety ma nadal, bardzo silne podstawy. Utrudnia zarówno prośbę o wybaczenie, jak i samo wybaczenie tragicznej przeszłości.

Jednak ostatnie wydarzenia na Ukrainie mogą pomóc w przełamaniu tych stereotypów. Czytelna dla wszystkich bezwzględna polityka Rosji, zmierzająca do podporządkowania sobie Ukrainy, coraz bardziej buduje nowy etos patriotyzmu ukraińskiego. W coraz większym stopniu to już nie polityka Polski, ale polityka Rosji staje się w potocznym odczuciu Ukraińców głównym zagrożeniem dla spoistości młodego państwa. Zwłaszcza, że pojawiające się ze strony Rosji sugestie o możliwości wspólnego z Polską rozbioru Ukrainy, są przez Polskę z oburzeniem odrzucane. Zresztą od wielu lat Polska daje Ukraińcom dowody, że właśnie ze strony naszego kraju mogą w pierwszej kolejności liczyć na solidarność i wsparcie jej wysiłków zmierzających do pełnej suwerenności.

Pokonanie tradycyjnych stereotypów nie nastąpi jednak z dnia na dzień. Sami to zresztą możemy zaobserwować na przykładzie polskiego stosunku do Niemiec na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci. To będzie proces. Proces, który miejmy nadzieje zakończy się tym, że każda ze stron we właściwej dla siebie proporcji będzie umiała przyznać się do błędów w historii i poczuć potrzebę prawdziwego pojednania.

W takim procesie zbliżania się do siebie narodów niezwykle ważna jest umiejętność spotkania się i wzajemnego poznania się na nowo. Przecież dotyczy to narodów Polski i Ukrainy, które przez całe stulecia doświadczały już takiego spotkania. Coraz większa otwartość Ukrainy na Europę, ale również na Polskę, może w przyszłości zaowocować nie tylko pokojowym współistnieniem, ale także umiejętnością wspólnego czerpania z wielkiego dorobku naszej wspólnej historii. Przecież pojęcie i bogactwo kulturowe Kresów Wschodnich jest dziedzictwem tak samo ważnym dla Polaków, jak i dla samych Ukraińców.

W ramach spotkania polsko-ukraińskiego zapraszamy Państwa do wysłuchania rozmowy z Włodzimierzem Garmatiukiem, dziennikarzem telewizyjnym z Iwano-Frankowska, dawnego Stanisławowa.

O obecnej sytuacji na Ukrainie i o nadziejach na przyszłe relacje z Polską, Europą i Rosją z redaktorem Włodzimierzem Garmatiukiem rozmawia Barbara Kędzierska.

WŁODZIMIERZ GARMATIUK z żoną MARIĄ (fot. Waldemar Lenkowski).

STANISŁAWÓW. WIDOKÓWKA Z OK. 1900 r.